Genelge COVID için değil TBB için

Genelge COVID için değil TBB için

Nüve Özel Haber

İçişleri Bakanlığı valiliklere “Koronavirüs Tedbirleri” konulu ek bir genelge gönderdi. Bu genelgeye göre bugünden itibaren sivil toplum kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile üst kuruluşları, birlikler ve kooperatifler tarafından düzenlenecek olan etkinlikler, 01 Aralık 2020 tarihine kadar ertelenecek. Ertelenecek etkinliklerin en önemlisi Türkiye Barolar Birliği Genel Kurulu. Genel Kurul ile ilgili olarak son sözü Yüksek Seçim Kurulu söyledi ve siyasi partilerin kongrelerini devam ettirebileceğine, Türkiye Barolar Birliği Genel Kurulu’nun ertelenmesine hükmetti. Konuyla ilgili olarak Av. Özge Üstün ile Metapolitik yazarı Hukukçu Nesibe Kırış şu açıklamalarda bulundu:

Av. Özge Üstün:

Ne olmuştu?

  • Kamuoyunda “çoklu baro tasarısı” olarak yankı bulan 7249 Sayılı Avukatlık Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun tasarısının gündeme gelmesinin ardından, kanun değişikliğine 80 baro karşı çıkmış ve anayasal gösteri ve yürüyüş yapma hakkını kullanarak ülkenin her yerinden baro başkanları ve avukatlar Ankara’ya yürüyerek, bulundukları illerde basın açıklamaları ve eylemler düzenleyerek tasarıya ilişkin itirazlarını dile getirmişlerdi.
  • Baro başkanlarının ve avukatların, kanun tasarısının uygun olmadığına yönelik yapmış oldukları bütün açıklamalara rağmen; tasarı, meclis genel kurulundan geçmiş ve cumhurbaşkanı tarafından onaylanmıştı.
  • Cumhuriyet Halk Partisi; 7249 Sayılı Avukatlık Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un mecliste kabul edilmesinin ardından iptal edilmesi talebiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvuruda bulunmuştu.
  • 24.09.2020 tarihinde İstanbul 2 Numaralı Barosu’nun kurulması için 2.000 avukat imza toplayarak Türkiye Barolar Birliği’ne başvuruda bulunmuş ve belgelerini almışlardı.
  • 28.09.2020 tarihinde İstanbul 2 Numaralı Barosu genel kurulunu toplanarak başkanını seçmişti.
  • Dün; 01.10.2020 tarihinde Anayasa Mahkemesi, Cumhuriyet Halk Partisi’nin iptal talebini oy çokluğu ile reddetmişti. Anayasa Mahkemesi; iptal talebinin reddine ilişkin gerekçeli kararını henüz açıklamadı.

Ne olacaktı?

  • Yeni düzenleme ile birlikte, Avukatlık Kanunu’nun 77’nci maddesine göre; Beş binden fazla avukat bulunan illerde asgari iki bin avukatla bir baro kurulabilir. Kuruluş müracaatında, kuruluş talebini içeren dilekçe ile iki bin avukatın imzasının ve bu avukatların belirlediği dört kişilik kurucular kurulunun isimlerinin yer aldığı liste Türkiye Barolar Birliğine verilir. Birlik, kuruluş işlemlerini yerine getirmek üzere kurucular kurulunu görevlendirir. Kurucular kurulu en geç altı ay içinde organ seçimlerini yapmak üzere kuruluş genel kurulunu toplar ve yeni baronun kuruluşunu tamamlayarak Birliğe bildirir. Yeni kurulan baro, seçimli ilk olağan genel kurulunu yapıncaya kadar Birlikte temsil edilmez ve seçimli ilk olağan genel kurulunu 82’nci madde hükmü uyarınca yapar. İstanbul 2 Numaralı Barosu ise; kuruluş başvurusunu yapmış, genel kurulunu seçimli olarak tamamlamış ancak kuruluş işlemlerini henüz tamamlayamamıştı. Ankara’da kurulması planlanan Ankara 2 Numaralı Barosu ise henüz kuruluş başvurusu işlemlerini yapmamış, imza yeter sayısına ulaşamamıştı.
  • Baroların genel kurullarının; yine Avukatlık Kanunu’na göre ekim ayının ilk haftasında yapılması gerekiyordu. Buna göre; Türkiye’deki bütün barolar, bu hafta sonu ve önümüzdeki hafta sonu için yapılacak seçimlerine ilişkin bütün hazırlıklarını tamamlamıştı. İstanbul 2 Numaralı Barosu ise; kuruluş işlemlerini tamamlayamadığı ve Avukatlık Kanunu’nun 82’nci maddesine göre seçimli “olağan” genel kurulunu tamamlayamadığı için Türkiye Barolar Birliği’nin genel kuruluna yetişemiyordu. Bu sebeple; normal şartlarda, Aralık’ta yapılacak olan seçimde, İstanbul 2 Numaralı Barosu ve diğer illerde kurulacak ikinci baroların delegeleri, Türkiye Barolar Birliği seçimlerinde oy kullanamayacak ve seçime katılamayacaklardı.
  • Ancak; bugün, İç İşleri Bakanlığı’nın yayınladığı Genelge ile birlikte, koronavirüs salgını gerekçe gösterilerek 81 ilde 02.10.2020 tarihinden itibaren 01.12.2020 tarihine kadar sivil toplum kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlar, birlikler ve kooperatifler tarafından düzenlenecek olan etkinliklerin ertelenmesine karar verildi. Avukatlık Kanunu’ndan kaynaklanan seçimler genelge ile ertelenmez, seçim etkinlik değildir denilirken; İç İşleri Bakanlığı, kararın bu hafta yapılacak baro seçimlerini de kapsadığını duyurdu.
  • Diğer yandan; Ankara Valiliği tarafından, 02.10.2020 tarihinden itibaren 01.12.2020 tarihine kadar sivil toplum kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları, birlikler ve kooperatifler tarafından düzenlenecek olan etkinliklerin ve genel kurullarının ertelenmesine tedbirlere uymayanlarla ilgili Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 282’nci maddesi gereğince idari para cezası verilmesine, aykırılığın durumuna göre Kanunun ilgili maddeleri gereğince işlem yapılmasına, konusu suç teşkil eden davranışlara ilişkin Türk Ceza Kanununun 195’inci maddesi kapsamında gerekli adli işlemlerin başlatılmasına karar verildi.
  • Ankara Barosu ise; Umumi Hıfzıssıhha Kanunu kurallarına dayanılarak Avukatlık Kanunu’ndan kaynaklanan genel kurulun ertelenme yetkisinin bulunmadığı gerekçesi ile yürütmenin durdurulması talebiyle iptal davası açtığını duyurdu.
  • Yüksek Seçim Kurulu ise, siyasi parti kongrelerive baro seçimlerinin yapılıp yapılamayacağı hususunda görüş bildirilmesinin istenilmesi üzerine; il/ilçe umumi hıfzıssıhha kurulunun karar alması durumunda baro seçimlerinin yapılamayacağına, siyasi partilerin seçimlerinin yapılmasına ise sakınca bulunmadığına karar vermiştir.
  • Bilindiği üzere geçtiğimiz hafta Adalet ve Kalkınma Partisi’nin kongreleri başlamış, birçok ilçede, ilçe kongreleri tamamlanmış ve il kongreleri başlamıştı.
  • Belirtmek isterim ki; neredeyse baroların tamamı, hafta sonu olacak olan genel kurulları için organizasyonlarını açık alanda ve sosyal mesafe kurallarına riayet ederek düzenlemişlerdi. Ancak siyasi partilere ilişkin böyle bir hassasiyet gösterildiğine dair bir bilgiye ulaşamadık.
  • Diğer yandan; konunun hukuki boyutunu bir kenara bırakacak olursak, baroların üye sayısı ilgili partinin üye sayısından oldukça az iken ve avukatların her gün adliyede sosyal mesafe kurallarına uyma durumunu alışkanlık haline getirmiş olması beklenir iken; baroların genel kurul yapmalarında sakınca görüp iptal/erteleme kararı verilip, siyasi parti üyelerinin genel kurul yapmasında sakınca görülmemesi oldukça düşündürücüdür. Bu virüs nasıl bir virüstür ki kapalı kapılar ardındaki siyasi parti kongrelerinde sorun oluşturmazken, açık havada yapılacak baro kongrelerinde sorun oluşturmaktadır?
  • Alınan kararlar uyarınca, eğer yerel barolar, Ekim ayında genel kurullarını tamamlayamazsa, normal şartlarda Türkiye Barolar Birliği seçimlerine yetişemeyecek olan ikinci baroların, Türkiye Barolar Birliği genel kuruluna kadar kuruluşlarını tamamlayabilmesi ve genel kurula katılarak oy kullanabilmelerinin önü açılmış olacak.
  • Diğer yandan Avukatlık Kanunu’nda seçimlerin Ekim ayında yapılmasının öngörülmüş olması sebebiyle; bu Ekim ayında yerel barolarda genel kurulların yapılamaması halinde, seçimli genel kurulun, bir sonraki dönemin Ekim ayına kalması tartışma konusu olacak. Tıpkı, baro seçimlerinin yasa ile düzenlenmiş iken, normlar hiyerarşisinde yasadan çok daha aşağıda olan genelge ile seçimlerin iptal edilmesinin hukuka aykırılığının şu anda tartışma konusu olması gibi.
  • Oysaki daha bundan 4 gün önce, 26-27 Eylül’de, Türkiye Tabipler Birliği, 72’nci seçimli büyük kongresini Ankara’da gerçekleştirmiş; 28 Eylül’de İstanbul 2 Numaralı Barosu, genel kurulunu İstanbul’da gerçekleştirmiş ve tamamlamıştı. Ancak beş gün sonra; bugün, Ankara’da ve İstanbul’da yapılan seçimlerden daha az kişinin bir araya gelmesi ile yapılacak yerel baro genel kurullarının iptal edilerek ertelenmesi gündeme getirilmiş oldu.

Hukukçu Nesibe Kırış:

İçişleri Bakanlığı tarafından 81 ilin valiliğine gönderilen ‘Koronavirüs Tedbirleri’ başlıklı ek genelgeyle, sivil toplum kuruluşları, kamu kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile üst kuruluşları, birlikler ve kooperatifler tarafından düzenlenecek olan etkinlikler, 01 Aralık 2020 tarihine kadar ertelendi.

1136 sayılı kanun madde 82, baro genel kurullarının usulleri ile beraber tarihlerini de açıkça düzenleniyor. Yasal hüküm, önce tavsiye genelgesi, daha sonra ise İl Hıfzıssıhha Kurulu kararıyla alenen çiğnendi. Ardından Yüksek Seçim Kurulu, İl Hıfzıssıhha Kurulu’nun karar alması durumunda baro genel kurulunun yapılamacağına karar verdi, bir de ekledi; fakat siyasi partiler kongre yapabilir. Yani, idari bir kararla baroların genel kurullarının ertelenmesine onay verip; siyasi partilerin kongre yapmalarında sakınca olmadığına kanaat getirdi.

Karar sonunda “söz konusu gerekçeli karar bilahare gönderilecektir” diyerek bizleri merakta bırakıyor. Zira, siyasi parti üyelerine Kovid-19 bağışıklığı kazandıran gerekçeyi biz de heyecanla bekliyoruz.

Belirtmek gerekir;

  1. İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılan Genelge tavsiye mahiyetindedir.
  2. Anayasa ve İdare hukuku öğretilerinde ilk derste Kelsen’in normlar hiyerarşisinden söz edilir. Buna göre; kanun, hiyerarşide üstte gelir. Genelge ise hukuka aykırı olamaz.
  3. YSK’nın baro seçimleri hakkında aldığı karar hukuka aykırıdır.
  4. Umumi Hıfzısıhha Kanunu’na göre Umumi Hıfzısıhha Kurulları’nın seçim erteleme yetkisi yoktur. Böyle bir karar iptal davasına konu edilebilir.

Genelge’nin yayımlanma zamanı manidar; baroların Genel Kurul resmi süreçlerinin başlamasından bir gün önce… kararın hangi amaçla alındığı ve neye hizmet ettiğini anlamak pek de zor değil. Dün AYM tarafından Çoklu Baro Yasası’na dair iptal istemi reddedildi, yaklaşan TBB genel kurulu hukuk camiası için önemli gündemlerden. Hak arama, temsil edilme ve oy kullanma özgürlüğümüz hukuksuz şekilde elimizden alınıyor.